Ο Ομπάμα, τα χημικά και η διπλωματία

putin-obama-420x0

Του Αθανασιου Έλλις
Σε μια ευπρόσδεκτη εξέλιξη τα τύμπανα του πολέμου σίγησαν, προς το παρόν, και στο προσκήνιο βρίσκεται πλέον η διπλωματία. Ο Μπαράκ Ομπάμα διατηρεί ζωντανό το ενδεχόμενο μιας στρατιωτικής επίθεσης, αλλά επενδύει στην αναζήτηση άλλης απάντησης στη χρήση χημικών όπλων. Παράλληλα, τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες θα αποσαφηνισθεί από τους επιθεωρητές του ΟΗΕ κατά πόσον οι δυνάμεις του Ασαντ ήταν αυτές που χρησιμοποίησαν τα χημικά. Εάν επιβεβαιωθεί η θέση της Ουάσιγκτον, θα έχει εκλείψει η αβεβαιότητα και θα έχει δοθεί μια επιπλέον νομιμοποίηση σε μια τιμωρητική επίθεση. Υπό αυτό το πρίσμα, θα ισχυροποιηθεί η αρχική θέση του Αμερικανού προέδρου ότι το καθεστώς Ασαντ πρέπει να υποστεί τις συνέπειες. Από την άλλη, εάν φανεί ότι τα χρησιμοποίησαν οι αντάρτες, όπως υποστηρίζουν κάποιοι, τότε θα έχει αποτραπεί μια άχρηστη και εν πολλοίς άδικη, πολεμική επιχείρηση.

Η στάση του κ. Ομπάμα δεν εκπλήσσει. Καθ’ όλη τη διάρκεια της πολιτικής του σταδιοδρομίας υπήρξε αρνητικός έναντι της χρήσης βίας. Ως γερουσιαστής ψήφισε κατά της εισβολής στο Ιράκ, ενώ ως υποψήφιος πρόεδρος υποσχέθηκε να τερματίσει τους πολέμους του Τζορτζ Μπους. Το έκανε στο Ιράκ, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη η απόσυρση των αμερικανικών δυνάμεων από το Αφγανιστάν.

Πολλοί επέκριναν τον δημοκρατικό πρόεδρο για την απόφασή του να ζητήσει την ψήφο του Κογκρέσου, παρότι συνταγματικά δεν ήταν υποχρεωμένος να το κάνει. Ομως, έπραξε το σωστό. Ενημέρωσε την αμερικανική και την παγκόσμια κοινή γνώμη, κατέθεσε στοιχεία τα οποία θεωρεί πειστικά και άνοιξε μια συζήτηση που ήταν αναγκαίο να λάβει χώρα. Η ανθρωπότητα βρίσκεται ενώπιον ενός τεράστιου ηθικού διλήμματος, το οποίο δεν έχει δικαίωμα να αγνοήσει. Θα αποδεχθεί τη χρήση χημικών όπλων και τη μαζική δολοφονία αμάχων; Και αν όχι, πώς θα αντιδράσει;

Είτε ως προϊόν παρασκηνιακών διαβουλεύσεων είτε ως απόρροια μιας «ρητορικής αναφοράς» του Τζον Κέρι, είναι γεγονός ότι τα τελευταία εικοσιτετράωρα τα πάντα άλλαξαν. Η Μόσχα υιοθέτησε άμεσα το αίτημα που κατέθεσε ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών την περασμένη Δευτέρα στο Λονδίνο, να θέσει η Δαμασκός το χημικό της οπλοστάσιο υπό τον έλεγχο της διεθνούς κοινότητας, για να μην υποστεί την επίθεση. Και ο Ασαντ έσπευσε να συμφωνήσει. Φυσικά, υπάρχουν αμφιβολίες σχετικά με τις πραγματικές προθέσεις της Συρίας, αλλά και τις δυνατότητες επαλήθευσης της όποιας συμφωνίας. Το επόμενο διάστημα θα διαφανεί κατά πόσον η αποδοχή από τη Δαμασκό της πρότασης για παράδοση των χημικών της όπλων είναι ειλικρινής και δεν αποτελεί κίνηση αντιπερισπασμού. Αλλά αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι πώς, έπειτα από εβδομάδες έντασης και τριβών, η διεθνής κοινότητα κινείται στην ίδια κατεύθυνση, έστω και με επιμέρους διαφοροποιήσεις. Και το σημαντικότερο, η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να συμπλέει με τη Μόσχα, που είναι ο σημαντικότερος σύμμαχος της Συρίας.

Παρά τις περί του αντιθέτου επισημάνσεις του κ. Ομπάμα, μια στρατιωτική επιχείρηση κατά της Συρίας δεν εξυπηρετεί στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ. Η συριακή αντιπολίτευση είναι ένα ετερόκλητο μωσαϊκό που, εάν αναρριχηθεί στην εξουσία, δεν θα συνταχθεί με τη Δύση. Πριν από ένα μήνα, ο αρχηγός των αμερικανικών ένοπλων δυνάμεων είχε εκτιμήσει ευθέως ότι «οι αντάρτες που μάχονται το καθεστώς Ασαντ δεν θα υποστηρίξουν τα αμερικανικά συμφέροντα».

Ομως, ο πολιτισμένος κόσμος έχει υιοθετήσει την απαγόρευση των χημικών όπλων και, εάν δεν αντιδράσει τώρα, ουσιαστικά θα ενθαρρύνει τη χρήση τους και από άλλους στο μέλλον. Αναπόφευκτα τίθεται το ερώτημα ποια πρέπει να είναι η απάντηση σε ένα έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Η πολύ σοβαρή αυτή συζήτηση έχει περάσει από τους στρατιωτικούς στους διπλωμάτες. Από το αμερικανικό Πεντάγωνο στη Γενεύη, όπου σήμερα συναντώνται οι κ. Κέρι και Λαβρόφ, και, τελικά, στον ΟΗΕ.

Ο κ. Ομπάμα δεν υποχωρεί, αλλά εξαντλεί τα περιθώρια. Αν πετύχει τον ίδιο στόχο με την απειλή χρήσης βίας και όχι με την ίδια τη χρήση της, θα είναι μια επιτυχία όχι μόνο του ιδίου αλλά και της διεθνούς κοινότητας.

Πηγή: Η Καθημερινή