Ο Στέλιος Συρμόγλου είναι δημοσιογράφος, πανεπιστημιακός
Απορρίπτοντας τη θέση της μοίρας είναι ο άνθρωπος υποχρεωμένος ν’ αποφασίσει ο ίδιος για την κατεύθυνση που θα πάρει. Αλλά αυτό επαναλαμβάνεται.
Από τη στιγμή που ο Χριστιανισμός πήρε την ελληνική αυτή σφραγίδα και δυτικοποιήθηκε, άρχισε να ριζώνει στη Δύση και να κάμπτεται στην Ανατολή. Το γεγονός δεν είναι τυχαίο, είναι δείγμα μιας ουσιαστικής κατάστασης.
Για τους πιστούς, όμως, η προσέγγιση του Πάσχα, χρειάζεται την απλότητα της αγάπης και τη φωτισμένη απλή πίστη. Αλλιώς, Πάσχα θα έρχονται και Πάσχα θα φεύγουν και εμείς θα μένουμε προ του κλειστού Τάφου
Είναι έτσι φανερό: Το πνεύμα της εικόνας είναι η άφραστη και σιωπούσα Θεολογία, όπως σμιλεύεται από τη μαρτυρία των αγίων και των μυστικών, όπως εκφράζεται από τους ιεροφάντορες του σεσιγημένου μυστηρίου.
Μια αιώνια παλίρροια και αμπώτιδα είναι η ιδιοτυπία αυτού του κόσμου, μια σπατάλη ενέργειας που προκύπτει από την τυφλή παρόρμηση, την αδυναμία της επήρειας και της άμεσης προσαρμογής.
Το ατομικό συναίσθημα και η προσωπική δραστηριότητα των χούλιγκαν είναι συνήθως εξασθενημένα και για να εκδηλωθούν χρειάζεται «ντοπάρισμα» από άλλους.
Οι νεότεροι χρόνοι και η εποχή μας ακόμη, ως το 1900, δεν αναγνώριζαν δικαιώματα στη γυναίκα. Σπουδαίοι, μάλιστα, πνευματικοί άνδρες χρησιμοποίησαν, αντί μελάνης, χολή εναντίον της. Ο Βάιγκερ έδειξε ότι οι «γυναίκες δεν έχουν ψυχή».
Μια στοιχειώδης συσχέτιση είναι η επικράτηση στην αλληλουχία των γεγονότων μιας κάποιας αρχής, που δεν ενδιαφέρει εάν τη γνωρίζουμε ή δεν τη γνωρίζουμε.
Η ηθική λοιπόν φιλοσοφία που μιλάει για τα προβλήματα της ηθικής συνείδησης και την προσπάθεια ηθικής τελείωσης, είναι θέμα προσωπικότητας.
Είναι ένα άτομο μιας συγκεκριμένης οικογένειας ή κοινωνίας, στην ουσία, όμως, είναι ένας οδοιπόρος, ξένος ανάμεσα στο «σήμερα» και στο «αύριο», άνθρωπος με ψυχή, στον τόπο των ιδεών, αλλά η ίδια είναι άτοπη, παντού και πουθενά.
Και είναι οι πλέον απλές. Διότι πολύ πιο περίπλοκος είναι ο «μέγας ενιαυτός» του Πλάτωνος και τρομαχτικά περισσότεροι είναι οι χρονικοί κύκλοι του ινδικού πολιτισμού.
Ερώτημα: Πώς μπορεί η πολιτική πρακτική να «εκπίπτει» σε μαγγανεία, που προσπαθεί να δικαιολογεί με τρόπο «μαγικό» τις εκάστοτε επιλογές των όποιων κομματικών σκοπιμοτήτων ή των ορνιθόμυαλων εξουσιολάγνων;
Θέλουμε πάντα ισότητα στο υλικό αποτέλεσμα. Ξεχνάμε πάντα τις άνισες διαδρομές που διανύουμε από τη σύλληψη των ιδεών και των επιδιώξεων, ως το αποτέλεσμα. Εκεί, λοιπόν, μας… σβερκώνουν.
Η ανθρώπινη δημιουργία άγει επομένως τη χρονικότητά της, είτε γνωρίζει είτε αγνοεί την ιλιγγιώδους βάθους αλήθεια των απαρχών της. Ας ολοκληρώσω, όμως, τις παραπάνω σκέψεις με την καθιερωμένη ευχή: Καλή χρονιά σ’ όλους μας!..
Οι λαοί έχουν μια νηπιακή ηλικία. Δεν εννοούν την ειρήνη, χωρίς τα άλλα που την ολοκληρώνουν. Κι αν δεν προσθέτουν στην ειρήνη, τα θεωρούν αυτονόητα.
Η δόξα εκβάλλει στο αίμα. Το εγκώμιο γίνεται θρήνος. Πικρή και σκληρή είναι κάποτε η γεύση, η οιμωγή της ιστορίας.
Ο τρόμος κυριαρχεί στη ζωή μας. Τρόμος για το παρόν και το μέλλον. Πριν από τον τρόμο, προηγείται η εντολή, η απαίτηση.
Όνειρο κάθε εποχής αυτή η στέρεη θέση μας ξαφνιάζει όταν την προσεγγίζουμε για την άγνοια και τη βουβαμάρα της. Ξέγνοιαστη ή ανύποπτη χωρίς ίσως να φαίνεται, αδιάφορη, με το πέρασμα του χρόνου, έχει αποτελματωθεί στη συσσώρευση της ποσότητας, αδυνατώντας να υψώσει τη στάθμη της, κινούμενη σε μια ευθεία μιας ποιότητας, ενώ ο ορίζοντάς της διασχίζεται από την άπειρη ποικιλία των φωτισμών και δράσεων.
Γι’ αυτό η «απόλυτη γνώση» που θα περιέχει τα πάντα, όντας σφαιρική καθ θα καταλήγει «σε ένα είδος σοφίας» είναι μια ουτοπία. Κι αυτό γιατί η σκέψη (συμπαντική ή μη) είναι πεπερασμένη.
Όταν μιλάμε για μόρφωση, δεν εννοούμε τις καθιερωμένες με μια περγαμηνή σπουδές, αλλά τη βαθύτερη καλλιέργεια που παίρνοντας τον άνθρωπο από άνθρωπο «κατά φύσιν» τον κάνει κοινωνικά συνειδητό όργανο της ομαδικής ζωής.
Η γνώση μονάχη της είναι κακό για τον άνθρωπο. Μεταβάλλει την πραγματικότητα σε αναγκαιότητα και δείχνει στον άνθρωπο πως είναι αδύνατο να αντιδράσει στην αναγκαιότητα αυτή. Από αυτήν την ξερή γνώση έρχεται η παράλυση και ο θάνατος της ελευθερίας.
Το κάλεσμα της ιστορίας, όμως, έχει δύο όψεις. Τη θετική, που συνδέεται με την ενόραση του μέλλοντος και την αρνητική, που απαιτεί το ξερίζωμα των νεκρών υπολειμμάτων του παρελθόντος. Χωρίς τη δεύτερη προσπάθεια, η πρώτη, το συνηθέστερον, ναυαγεί. Κι αυτό το λησμονούν οι άνθρωποι, και οι Μεγάλοι.
Υπάρχει η άποψη ότι τίποτα δεν άλλαξε στους καιρούς μας, πως η εποχή μας είναι ίδια με τις άλλες και με την προηγούμενη. Δεν είναι ακριβώς έτσι. Τα θεμέλια του πολιτισμού των τελευταίων 200 χρόνων σαλεύονται, γιατί ο κόσμος άλλαξε, χωρίς στην αλλαγή αυτή να τον παρακολουθεί η πνευματική πρωτοπορία της εποχής, ώστε να δώσει την κατάλληλη μορφή στην ουσία των πραγμάτων. Οι ηγετικές τάξεις δεν στάθηκαν στο ύψος τους.
Η πολιτική που ασκήθηκε σ’ αυτόν τον τόπο, υπήρξε ένα είδος διαδοχικών θεομηνιών, με τη βοήθεια πάντοτε και εξωγενών παραγόντων. Κι όμως, αυτός ο λαός υπήρξε φαινόμενο της Ιστορίας.
Ο φιλοσοφικός στοχασμός στην απόλυτη έννοια είναι παράγοντας της ανθρώπινης ασφάλειας που ο οπλισμός του, έμφυτος και καλλιεργημένος, μπορεί να εποπτεύσει και να καθοδηγήσει την πορεία του ανθρώπινου βίου ασφαλέστερα από κάθε άλλο είδος πνευματικής λειτουργίας, ευθύνης και δράσης.
Ξεκομμένος από κάθε εσωτερικό κράτημα, αφήνεται έρμαιος στο αγοραίο πολιτικό λεξιλόγιο, που αιτιολογεί τα πάντα, χωρίς να δεσμεύεται από τίποτα.
Η δυσαρμονία μεταξύ του απόλυτου και των ποικίλων μορφών της εμφάνισής του μεταξύ των ανθρώπων, τον ωθεί σε μιαν αχαλίνωτη και ίσως ακόρεστη επίθεση. Συντρίβει τα είδωλα των θεών και τις πλάκες των ανθρώπινων αξιών. Αγωνίζεται, όμως, ταυτόχρονα για την συγκρότηση των κανόνων μιας νέας ηθικής βούλησης και του «μύθου» μιας νέας πίστης.
Η παραπάνω άποψη του Λούθηρου έγινε πραγματικότητα στα χρόνια της βιομηχανικής επανάστασης, όταν για οικονομικούς κυρίως λόγους κατακρίθηκε κάθε μορφή τεμπελιάς. Όλοι έπρεπε να δουλεύουν για να μπορούν αντίστοιχα και να καταναλώνουν. Έπρεπε, λοιπόν, να επιτευχθεί η αύξηση της παραγωγής, η οποία προϋπέθετε την αντίστοιχη αύξηση του αριθμού των εργαζομένων. Με άλλα λόγια εφαρμόστηκε το καπιταλιστικό οικονομικό μοντέλο, στο πλαίσιο του οποίου οι τεμπέληδες δεν ήταν εύκολο να επιβιώσουν…
Μια ολόκληρη χώρα έχει γίνει… εκτροφείο θηραμάτων και κυνηγών. Δεν υπάρχουν αναζητητές του εφικτού και διερευνητές λύσεων, που να συνδυάζουν τη βατότητα με τη ρεαλιστική προσδοκία. Άλλοτε έμπλεοι ενθουσιασμού κι άλλοτε απογοήτευσης χάνουμε τις πραγματικότητες, που διασφαλίζουν τη μόνη δυνατότητα πρόσβασης στην προοπτική.
Η ευρωπαϊκή νομισματική ένωση πραγματοποιήθηκε, με τη διαφωνία και την άρνηση κάποιων κρατών να ενταχθούν. Εντούτοις, σε αρκετά κρίσιμα θέματα που σχετίζονται με την άμυνα και με την εξωτερική πολιτική καθυστερούν χαρακτηριστικά.
23.05.2012
22.05.2012